X

Sinterklaasgedichten maak je simpel, snel en origineel!

  • Ontvang 5 originele gedichten
  • Volledig gepersonaliseerd
  • In 2 minuten klaar!
Ga naar sinterklaasgedichten.net
Infoyo
Vragen en antwoorden
Zoek artikelen:

Enquete iPhone 4

Ontvang het laatste nieuws over "Kunst en cultuur" en maak kans op 1000 euro cash.
Laat nu je e-mailadres achter. Speel gratis mee.


Getijdenboeken

Venster sluiten

Maak een melding van dit artikel
Selecteer de motivatie van je melding:
Spam / reclame Misleidende of onduidelijke inhoud
Lage inhoudelijke kwaliteit Niet Nederlands
Erotische inhoud Artikel bestaat reeds op internet
Gokken / Illegale promotie Andere reden...

Omschrijf de motivatie van je melding:
Venster sluiten

Stuur dit artikel door
Je naam:
Je e-mailadres:
E-mailadres ontvanger:
Artikelscore
0
  Goed artikel ( 0 )
  Slecht artikel ( 0 )
RSS van Roelie Roelie Auteur op infoyo sinds
11 December 2010


Bekijk het profiel van Roelie
Datum: 24-01-2011
Auteur: Roelie
Op de achterkant van een kerstkaart las ik: ĎAfbeelding uit het getijdenboek van Jean, Duc de Berry. Ca. 1410í. Mooi plaatje, erg oud ook, maar wat is nu eigenlijk een getijdenboek? Een heleboel keer klikken op internet en wat gesnuffel in diverse kunstboeken en encyclopedieŽn leverde een redelijk compleet antwoord op deze vraag. Dat antwoord deel ik graag met andere geÔnteresseerden.

Wat zijn getijdenboeken?

Op zoek naar de betekenis van het woord kom je twee verschillende getijdenboeken tegen. Het ene is een boekje met tabellen met de hoog- en laagwaterstanden op een bepaalde plaats. Daar ben ik dus duidelijk niet naar op zoek. Het hierna volgende gaat dan ook over het getijdenboek in religieuze zin.

Getijden in religieuze zin

De getijden zijn een reeks gebeden die in de katholieke kerk, over de dag verspreid, op vaste tijden gebeden worden door priesters, monniken en tegenwoordig ook wel door leken. De gebeden kunnen zowel gezongen als gezegd worden. Wanneer ze gezongen worden is de muziek hoofdzakelijk gregoriaans of gregoriaans klinkend. Het bidden kan zowel zittend als lopend gedaan worden. Aanvankelijk gebeurde dit in de kerken. Vanaf de 13de eeuw werd de gewoonte in meer besloten kring voortgezet. Het boek waarin deze gebeden staan heet een brevier en het opzeggen van de gebeden brevieren. De namen van de getijden komen uit het Latijn maar zijn vernederlandst. De taal van het brevier was aanvankelijk ook Latijn, maar tegenwoordig wordt ook wel de landstaal gebruikt.

De acht getijden



Het bidden van al die gebeden is zowat een complete dagtaak. De reeks begint met de metten, ook wel vigilie genoemd, die rond 5 uur plaats vinden. Een uur later volgen de lauden. Om 7 uur is het dan tijd voor de priem die tegenwoordig op veel plaatsen afgeschaft is. De sext vindt plaats om 12 uur en de none rond 15 uur. Daarna volgen nog de vespers rond 17 uur en de completen om 8 uur.

Het verschil tussen een getijdenboek en een brevier



Tot aan de reformatie namen leken niet deel aan het gebed en werden de getijden alleen door monniken en priesters gebeden. In de veertiende eeuw ontstond onder de rijken, aanvankelijk voornamelijk in Italie, de gewoonte een brevier voor eigen gebruik te laten maken. Velen van hen bezaten een eigen kapel waar dit brevier dan gebruikt kon worden. Zoín brevier werd aangepast aan het persoonlijk gebruik en heet dan niet meer brevier, maar Horarium of getijdenboek. In het Duits Stundenbuch. Een dergelijk boek begint gewoonlijk met een lijst van heiligendagen en bevat verder de acht getijden van het Kleine Officium van de Heilige Maagd, de boetpsalmen, de Allerheiligenlitanie en de gebeden die bij de doden gelezen werden. Soms werden ook de smeekbeden waarin steun van de Heiligen wordt ingeroepen, erin opgenomen. Het persoonlijke karakter van de getijdenboeken blijkt o.a. ook uit het aanbrengen van afbeeldingen van de bezitter of zijn wapen. Soms werd de bezitter afgebeeld in gezelschap van Maria en Jezus. Afhankelijk van de rijkdom van de bezitter of schenker was het boek verder voorzien van illustraties en rijk versierde hoofdletters.

De illustraties



Het is opvallend dat de grote illustraties vaak op elkaar lijken. Wanneer men bijvoorbeeld de veelvoorkomende afbeeldingen van de geboorte van Jezus naast elkaar legt, valt het op dat ze veel overeenkomsten hebben. Dat is niet verwonderlijk omdat vrij strenge, door de kerk bepaalde regels bestonden voor het afbeelden van scŤnes uit de bijbelse verhalen. Anders dan nu getuigde ook het exact na tekenen of schilderen van een afbeelding als een teken van groot kunstenaarsschap. Voor wat betreft de kleinere illustraties had de maker meer vrijheid en juist daar herkent men vaak de hand van de meester of meesters. Het geheel was vaak niet door een enkele persoon vervaardigd.

Toch zijn er ook verschillen in de manier waarop scŤnes, in dit geval de geboorte van Jezus, werden afgebeeld. Ze zijn grofweg in twee categorieŽn in te delen. In de eerste bevindt de heilige familie zich in een stal bestaan uit een simpel dak en gevlochten wanden. Maria is vrijwel altijd in het blauw gekleed en Jozef een oude man. Os en ezel hebben ook een plekje in het gebeuren. Men heeft de gebeurtenis zo afgebeeld als men begrepen heeft uit de Bijbeltekst. Daar tegenover staat de afbeelding van de gebeurtenis in een sfeer van luxe en overvloed. Het geheel speelt zich af in een paleisachtige omgeving en Maria draagt soms een kroon. Ze is weliswaar nog steeds vaak in het blauw gekleed maar gewaad voldoet aan de toen geldende mode. Om haar heen bevinden zich personen die in het Bijbelverhaal niet terug te vinden zijn, maar portretten zijn van bijv. de eigenaren of schenkers van het boek. Het voorgaande geldt ook voor de overige illustraties.

Wie werkten aan een getijdenboek?

Helaas is maar zelden bekend welke persoon of personen het boek gemaakt hebben. Aan de boeken werd vaak door verschillende personen gewerkt, waarbij ieder dat deel voor zijn rekening nam waarin hij uitblonk. Vaak waren dit monniken, maar onder de makers waren ook kunstenaars van naam. Aanvankelijk bezaten alleen de zeer rijken boeken en zeker dit soort bijzonder kostbare boeken. Aan het einde van de 14de eeuw en in het begin van de 15de eeuw ontstaat er in de steden steeds meer rijkdom. Rijke stadsburgers nemen de gewoonten van de adel over en beginnen ook met het bestellen van getijdenboeken. Meestal iets eenvoudiger van uitvoering en vaak (deels) kopieŽn van bestaande exemplaren. Het gebruik van houtsneden maakte het eenvoudiger de boeken in grotere oplagen en een sneller tempo te vervaardigen. Later zou daar ook de boekdrukkunst bij komen die er voor zorgde dat bijbels en gebedenboeken binnen het bereik van een steeds grotere groep mensen zouden komen.

Enkele voorbeelden

Het getijdenboek van Catharina van Kleef (rond 1450)
Het Psalmboek van Robert de Lisle ( rond 1300)
Het brevier van de Graaf van Bedfort (15e eeuw)
Hett Stundenbuch ĄNotre Dameď (14e eeuw)
Het getijdenboek uit het huis Visconti ( 1395)
Het getijdenboek van Philips de Goede
Het getijdenboek van de hertog van Berry.

Reacties op dit artikel
Fleur, 2012-03-06
( 0 )

Erg bedankt voor de informatie, voor nederlands moet ik namelijk een aantal vragen beantwoorden over het getijdenboek van Jean duc de Berry. Misschien heb je een paar informatieve sites voor me? Groetjes Fleur
Plaats een reactie
Naam:
E-mailadres:

Reactie:




      Home   -   Aanmelden   -   Top artikelen   -   Nieuwe artikelen   -   Sitemap   -   Help   -   Links   -   Privacy policy   -   Contact
Copyright © 2017 - Infoyo.nl